آسانسور چیست ؟

تعریف آسانسور

آسانسور که به آن بالابر نیز می‌گویند، ماشینی است که در یک محور عمودی حرکت می کند تا مسافران یا بار را بین سطوح یک ساختمان چند طبقه حمل کند. اکثر آسانسورهای مدرن توسط موتورهای الکتریکی و با کمک وزنه تعادل از طریق سیستم کابل ها و قرقره ها به حرکت در می آیند.
آسانسور با بازکردن راه به سوی ساختمان‌های بلندتر، نقش تعیین‌کننده‌ای در ایجاد جغرافیای شهری بسیاری از شهرهای مدرن،  ایفا کرده است و نوید آن را می‌دهد که نقشی ضروری را در توسعه شهر آینده ایفا کند.

 

آسانسور

ریشه کلمه آسانسور

واژه آسانسور که در زبان فارسی از آن استفاده می‌گردد، در اصل از واژه فرانسوی Ascenseur گرفته شده است. در زبان انگلیس برای آسانسور از دو واژه Elevator و Lift استفاد گردیده که به ترتیب از گویش‌های امریکایی و انگلیسی می‌باشد. فرهنگستان زبان فارسی استفاده از کلمه آسانبر را برای آسانسور حمل انسان و بالابر را برای آسانسور حمل بار توصیه می‌نماید.
آسانسور تنها وسیله رفت و آمد ترافیکی است که مورد استفاد تمامی گروه سنی قرار می‌گیرد و عمومی ترین وسیله جابجایی عمودی در جهان است.
با نگاه گذرا به وضعیت آسانسورهای نصب شده در کشور، این نکته به خوبی مشاهده می‌شود که بیش از ۳۰% آسانسورهای کشور دارای عمر بیش از ۲۵ سال می‌باشد. از طرف دیگر، نظر به اینکه لوازم و قطعات مورد استفاده در آسانسور دارای عمر مفید خاصی می‌باشند، بدیهی است در صورت استفاده از بهترین و مدرن‌ترین قطعات، حتی با داشتن بهترین برنامه سرویس نگهداری، تجهیزات از شرایط مطلوب خارج شده و عمر مفید آنها به پایان می‌رسد.

آسانسور چگونه کار می کند؟

اصل کار آسانسور یا بالابر مشابه سیستم قرقره است. برای برداشت آب از چاه از سیستم قرقره ای استفاده می شود. این سیستم قرقره را می توان با سطل، طناب با چرخ طراحی کرد. یک سطل به طنابی متصل است که از چرخ عبور می کند، این کار برداشتن آب از چاه را بسیار آسان کند. به طور مشابه، آسانسورهای فعلی از همین مفهوم استفاده می کنند. اما تفاوت اصلی این دو عبارتند از: سیستم های قرقره به صورت دستی کار می کنند در حالی که آسانسور از مکانیسم های پیچیده ای برای حمل بار آسانسور استفاده می کند.

اجزای آسانسور

آسانسور را می توان با اجزای مختلف آسانسور یا قطعات آسانسور که عمدتاً شامل سیستم کنترل سرعت، موتور الکتریکی، ریل، کابین، شفت، درب (دستی و اتوماتیک)، واحد محرکه، بافر و دستگاه ایمنی می باشد، ساخت.

تاریخچه آسانسور

عمل بلند کردن بارها با وسایل مکانیکی در حین عملیات ساختمانی حداقل به زمان رومیان باز می گردد. معمار-مهندس رومی ویتروویوس در قرن اول قبل از میلاد سکوهای بالابری را توصیف کرد که از قرقره ها و تسمه‌ها استفاده می کردند که توسط نیروی انسانی، حیوانی یا آب کار می کردند.

 

آسانسور با قدرت بخار

در سال ۱۸۰۰ برای اولین بار در انگلستان بود که به چنین دستگاه‌هایی قدرت بخار اضافه شد. این آسانسور مشابه آسانسورهای هدرولیک فعلی عمل میکرد که سیال بخار در پیستون امکان بالابردن اجسام را فراهم می‌نمود.
نسخه های بهبود یافته آسانسور مبتنی بر بخار در سه دهه بعد ظاهر شد، اما هیچ پیشرفت قابل توجهی تا زمان معرفی موتور الکتریکی برای کار آسانسور در اواسط دهه ۱۸۸۰ و اولین نصب تجاری آسانسور مسافربری برقی در سال ۱۸۸۹ صورت نگرفت.

steam powered elevator engine
electrical-engine-elevator

آسانسور با موتور الکتریکی

برای اولین بار بود که در ساختمان Demarest در شهر نیویورک، از یک موتور الکتریکی برای به حرکت درآوردن یک درام سیم پیچ در زیرزمین ساختمان استفاده شد. معرفی الکتریسیته منجر به دو پیشرفت بزرگ شد: در سال ۱۸۹۴ کنترل های دکمه ای معرفی شدند و در سال ۱۸۹۵ یک دستگاه بالابر در انگلستان به نمایش گذاشته شد که قدرت را به چرخ در بالای شفت اعمال می کرد.
وزن ماشین و وزنه تعادل برای تضمین کشش کافی بود. با حذف محدودیت های اعمال شده توسط درام سیم پیچ، مکانیزم کشش محرک شفت های بلندتر و سرعت های بیشتر را امکان پذیر کرد. در سال ۱۹۰۴ یک ویژگی “بدون دنده” با اتصال نوار محرک به طور مستقیم به آرمیچر موتور الکتریکی اضافه شد و سرعت را تقریبا نامحدود کرد.

انواع آسانسور

انواع مختلف آسانسور یا بالابر شامل آسانسور ساختمانی، آسانسور کپسولی، آسانسور هیدرولیک، آسانسور پنوماتیک، آسانسور مسافربری، آسانسور باری، آسانسور کششی/کابلی، آسانسور مسکونی، آسانسور بدون اتاق ماشین و غیره است.

آسانسورهای مدرن در انواع مختلف برای اهداف مختلف ساخته می شوند، علاوه بر عملیات حمل و نقل معمولی و مسافری از آنها در کشتی ها، سدها و سازه های تخصصی نیز استفاده می شود. بالابرهای سنگین و آسانسورهای سرعت بالا در عملیات ساختمانی بلندمرتبه استفاده می شوند.
عملاً همه آنها به‌وسیله کابل‌ها، نوارها و وزنه تعادل، توسط مکانیزم درام سیم‌پیچ و یا توسط یک ترکیب الکتروهیدرولیک به حرکت در می‌آیند. کابل های متعدد (سه یا بیشتر) هم سطح کشش را و هم ضریب ایمنی را افزایش می دهند. موتور محرک معمولاً با جریان متناوب برای سرعت های پایین تر و جریان مستقیم برای سرعت های بالاتر کار می کند.

آسانسور کششی

این آسانسور دارای طناب هایی است که از روی یک چرخ متصل به موتور الکتریکی که در بالای شفت قرار دارد عبور می کند. وظیفه اصلی طناب ها بالا و پایین بردن کابین آسانسور است. می توان از آن برای کاربردهای متوسط و بلند استفاده کرد و می تواند بسیار سریعتر از آسانسورهای هیدرولیک حرکت کند.

آسانسور کششی دنده ای

آسانسور دنده ای از موتوری تشکیل شده است که یک گیربکس به آن متصل است. وظیفه اصلی چرخ دنده ها تامین نیروی چرخی است که طناب ها را به حرکت در می آورد. این نوع آسانسور می تواند تا سرعت ۵۰۰ فوت در دقیقه حرکت کند. حداکثر مسافتی که می تواند طی کند ۲۵۰ فوت است.

آسانسور کششی بدون دنده

آسانسورهای بدون دنده دنده ای برای تنظیم سرعت ندارند. این توضیح می دهد که چرا آنها می توانند با سرعت ۲۰۰۰ فوت در دقیقه حرکت کنند و همچنین می توانند حداکثر ۲۰۰۰ فوت حرکت کنند. آنها بهترین گزینه برای آسمان خراش ها هستند.

آسانسور دنده ای و بدون دنده

 آسانسور هیدرولیک

آسانسورهای هیدرولیک معمولاً توسط یک پیستون در پایین پشتیبانی می شوند. هدف این است که کابین آسانسور به سمت بالا رانده شود در حالی که یک موتور الکتریکی سیال هیدرولیک را به سمت پایین پیستون هدایت می کند. وقتی زمان پایین آمدن آسانسور فرا می رسد، شیر سیال هیدرولیک را از پیستون آزاد می کند. این نوع آسانسور بیشتر در ساختمان های ۲ تا ۸ طبقه استفاده می شود و تنها با حداکثر سرعت ۲۰۰ فوت در دقیقه می تواند حرکت کند.

آسانسور هیدرولیک طناب دار

 در این نوع از طناب و پیستون برای افزایش حرکت کابین آسانسور استفاده می شود. حداکثر مسافتی که می تواند طی کند حدود ۶۰ فوت است.

آسانسور هیدرولیک معمولی

 این دستگاه که با یک چاله آسانسور طراحی شده است، دارای یک شیار است که در زیر کف چاله گسترش می یابد. در برخی از پیکربندی‌ها، یک آسانسور هیدرولیک معمولی ممکن است به چاله کم‌عمق‌تری در زیر چاله اصلی نیاز داشته باشد که در هنگام سقوط آسانسور، پیستون تلسکوپی در حال فروپاشی را بپذیرد. مسافت تقریبی که می تواند طی کند ۶۰ فوت است.

 

آساسنرو هیدرولیک
آسانسور هیدرولیک بدون چال

 آسانسور هیدرولیک بدون چال مشابه آسانسور معمولی است، اما نیازی به چاله یا شیار ثابت در زیر گودال ندارد. دارای پیستون های تلسکوپی در پایه چاله است. این پیستون ها به کابین آسانسور اجازه می دهد تا ۵۰ فوت حرکت کند. همچنین طرحی وجود دارد که دارای پیستون های غیر تلسکوپی است که فقط می تواند تا ۲۰ فوت حرکت کند. دلیل اصلی محبوبیت آسانسورهای هیدرولیک این است که راه اندازی آنها مقرون به صرفه تر است و در مقایسه با سایر آسانسورها هنوز هزینه نگهداری نسبتاً کمتری دارند. آسانسورهای هیدرولیک انرژی بیشتری مصرف می کنند زیرا از موتور الکتریکی استفاده می کنند که بر خلاف گرانش عمل می کند. شما باید به طور منظم مایعات هیدرولیک را بررسی کنید زیرا یک نشتی کوچک می تواند به راحتی منجر به یک رویداد فاجعه آمیز یا تبدیل به یک خطر زیست محیطی شود.

 

 آسانسور بدون موتورخانه (MRL)

 اکثر آسانسورها با موتوری که در بالای چاه آسانسور واقع شده، طراحی می شوند. اما این نوع آسانسور دارای ماشینی است که در فضای سرپوشیده تعبیه شده است و هر زمان که نیاز به تعمیر و نگهداری باشد، فقط از بالای کابین آسانسور قابل دسترسی است. این نوع آسانسور فقط می تواند مسافت ۲۵۰ فوتی را با سرعت ۵۰۰ فوت در دقیقه طی کند.

آسانسورهای MRL در ساختمان‌های متوسط محبوبیت پیدا می‌کنند، زیرا در مصرف انرژی صرفه‌جویی می‌کنند و به فضای کمتری در طول ساخت نیاز دارند.

آسانسور بدون موتور خانه

آسانسور پنوماتیک وکیوم

آسانسورهای وکیوم که در سال ۲۰۰۵ به جامعه آسانسور معرفی شدند، از هیچ کابل یا سیستم قرقره ای برای کار استفاده نمی کنند. این آسانسورهای هوا محور بر اساس قوانین طبیعی فیزیک کار می کنند. این سیستم بالابر که با مواد پلی کربنات و آلومینیوم ساخته شده است، اساسا یک لوله در یک خلاء مهر و موم شده است. هوای زیر و بالای کابین آسانسور چیزی است که حرکت را تسهیل می کند. انواع آسانسور وقتی دکمه بالا را فشار می دهید، سیستم فشار بالای لوله را کاهش می دهد و فشار هوای زیر را مجبور می کند که لوله را به سمت بالا فشار دهد. هنگام پایین رفتن برعکس این اتفاق می افتد – فشار پایین به حداقل می رسد و آسانسور را مجبور به پایین رفتن می کند. از آنجایی که این نوع آسانسور در ۳ مدل از یک سرنشین تا مدل سه سرنشین قابل دسترسی با ویلچر موجود است، بیشتر در مصارف مسکونی استفاده می شود.

vacuum elevator

 

بطور عمده آسانسور به سه دلیل زیر از کار می‌افتد:

-قطع برق ورودی ساختمان:

  • قطع کامل جریان برق ورودی
  • نبود باطری خروج اضطراری
  • یک یا دو فاز شدن برق

-استفاده نادرست مسافر از آسانسور:

  • سوار شدن بیش از حد مسافر
  • دستکاری افراد غیر مجاز
  • جلوگیری از بسته شدن در کابین یا طبقه
  • استفاد از کلید سه گوش در طبقه در زمان حرکت آسانسور

-نقص مکانیکی و الکتریکی

  • فعال شدن مکانیزم پاراشوت
  • حرکت آسانسور خارج از تراز طبقات و فعال شدن حد بالا و پایین
  • فعال شدن یکی از میکروسوئیچ‌ها بدلیل تنظیمات غلط
  • اشتباه در نصب تجهیزات
  • عدم تنظیم صحیح مقادیر کنترلی
  • ضعف در سرویس و نگهداری
  • خریداری و نصب قطعات نامرغوب و ارزان قیمت

اهمیت سرویس و نگهداری آسانسور

هر دستگاه آسانسور یا پله برقی نیازمند بازدیدهای دوره ای ماهانه می‌باشد. در طی این بازدیدهاست که مشکلات و خرابی های احتمالی رصد شده و رفع خواهند شد.

این بازدیدهای ماهانه تحت خدمت سرویس و نگهداری آسانسور توسط شرکت های مجاز و افراد دوره دیده ارائه می‌شود. بدیهی است که عدم رعایت نکته فوق مسئولیت های مادی و معنوی بسیاری را بر روی دوش مدیران ساختمان ها و مالکین خواهد گذاشت.

 

پیام بگذارید

کلیه فیلدهای مشخص شده با ستاره (*) الزامی است

X